Χιπ χοπ (Hip-Hop)

  1. Το μάθημα

Απευθύνεται σε παιδιά σχολικής ηλικίας, δημοτικού και μέσης εκπαίδευσης, σε εφήβους αλλά και σε και ενηλίκους.

  Αφορά κάθε άτομο που θα ήθελε να εκπαιδευτεί στο είδος αυτό του χορού, ή και απλώς να γυμναστεί με ελκυστικό τρόπο, για την προσωπική τους ικανοποίηση, εκτόνωση και έκφραση.

   

 Ο δάσκαλός μας είναι ο Στίβεν Κόρντοβα, ένας νεαρός και ταλαντούχος Ελληνοκολομβιανός, ήδη γνωστός στη χώρα μας για τη δουλειά του και τις δημόσιες εμφανίσεις του και τη συμμετοχή του σε διεθνείς διαγωνισμούς. Η χορογραφίες του προσιδιάζουν σε μια παραλλαγή του είδους που ο ίδιος ονομάζει κομέρσιαλ χιπ χοπ, και που είναι μια σύγχρονη βερσιόν του χιπ χοπ, κοντά στην αισθητική της νεανικής βιντεοκλίπ κουλτούρας.

         Δομή του μαθήματος:

15΄ζέσταμα και εκγύμναση των μυών

35΄ ασκήσεις, βήματα, χορευτικές φράσεις, σύνθεση και χορογραφία.

 Φωτογραφίες από τα μαθήματα και από εκδηλώσεις της σχολής.

Διδασκαλία σε δημόσιο Γυμνάσιο                                                   Στο μάθημα, με τον Στίβεν Κόρντοβα

Στο γκαλά του ΣΙΣΧΕ (2013)                                             Ανοιχτό μάθημα, 2013

Παράσταση, 2011                                                          Ανοιχτό μάθημα 2015.

  1. Χιπ χοπ (Hip-Hop): ιστορία του κινήματος και τεχνικές χορού.


2 α. Το χιπ χοπ σαν κίνημα

Το χιπ χοπ είναι ένα κίνημα καλλιτεχνικό, αλλά και με έντονα κοινωνικό, πολιτικό και πολιτιστικό υπόβαθρο. Εμφανίστηκε στις φτωχογειτονιές της Νέας Υόρκης και εξαπλώθηκε σε όλον τον κόσμο. Περιλαμβάνει εικαστικές τέχνες (γκράφιτι), μουσική, χορό, κινηματογράφο, βίντεο, ντύσιμο και τρόπο ζωής. Είναι δηλαδή μια ολόκληρη κουλτούρα.*

2 β. Ιστορία του χορού χιπ χοπ: προέλευση και εξέλιξη

Το χιπ χοπ εμφανίστηκε στα τέλη του 70, στις ΗΠΑ, στις αφροαμερικάνικες κοινότητες των λαϊκών συνοικιών της Νέας Υόρκης (στο Μπρονξ, Κουίνς και Μπρούκλιν) και στα γκέτο άλλων μεγαλουπόλεων, όπου υπήρχε μεγάλη ανεργία και φτώχεια.

O χορός χιπ χοπ εξελίσσεται παράλληλα με τη μουσική χιπ χοπ και είναι αλληλένδετος με τα γκράφιτι. Διαμορφώθηκε στους δρόμους και πρόδρομοί του ήταν οι άλλοι χοροί του δρόμου (streetdance, χοροί αυτοσχεδιαστικού και κοινωνικού χαρακτήρα, που ευνοούσαν την αλληλεπίδραση και την επικοινωνία με τους θεατές και άλλους χορευτές). Tα χορευτικά στήνονταν σε πλατείες ή γωνιές της πόλης, από αυτοσχέδιες ομάδες κυρίως έγχρωμων εφήβων, με συνοδεία μουσική χιπ χοπ.


Χορευτικά στο δρόμο, από το Σάουθ Μπρονξ.

 

Το 1982, ο αμερικανός ακτιβιστής και ντι τζέι (DJ) Άφρικα Μπαμπαάτα (Kevin Donovan, από το Σάουθ Μπρονξ), χρησιμοποίησε τον όρο χιπ χοπ σε μια συνέντευξή του σε ένα περιοδικό. Ο όρος συμπεριέλαβε τα διάφορα τότε δημοφιλή στιλ, όπως το λόκιν, πόπιν, μπρέικιν, κτλ. Αυτή τη δεκαετία, οι ομάδες και η πρώιμη χιπ χοπ σκηνή διαδόθηκε στο ευρύ κοινό, τόσο από το πασίγνωστο στις ΗΠΑ τηλεοπτικό σόου Σόουλ Τρέιν (SoulTrain), όσο και από γνωστές εμπορικές ταινίες (Breakin', Beat Street, και Wild Style). Το χιπ χοπ καθιερώνεται, μεταπηδά από το δρόμο στα στούντιο, γίνεται μέινστριμ και εμπορικοποιείται. Επηρεάζεται από ένα είδος της τζαζ, την φανκ. Χορευτές με κλασική χορευτική εκπαίδευση χορογραφούν αυτό το νέο τζαζ φανκ χιπ χοπ. Έτσι οι παραστάσεις του χιπ χοπ δίνονται πια τόσο στις αίθουσες χορού, όσο και στο δρόμο.

 

Η εμπορευματοποίηση του χιπ χοπ συνεχίζεται τις δεκαετίες του 90 και του 2000, μέσα από τη βιομηχανία του θεάματος (βίντεο, κινηματογράφο, τηλεόραση, ιστοσελίδες, κτλ). Μια ήπια παρουσία έχει ακόμη και στο θέατρο. Ωστόσο, η παρουσία του στο δρόμο δεν σταματά, συνεχίζει να είναι ισχυρή στις γειτονιές των αμερικάνικων μεγαλουπόλεων, και κατά συνέπεια, το είδος εξελίσσεται και δημιουργεί χορευτικές βερσιόν, όπως το  Memphis jookin (Μέμφιδα του Τενεσί, 2007), Turf Dancing (ακρωνύμιο του TakingUpRoomontheFloor, Όουκλαντ, Καλιφόρνια, δεκαετίες 90 και 2000), Jerkin' or Jerk (Λος Άντζελες, 2009) και Krump" (από το KingdomRadicallyUpliftedMightyPraise, Λος Άντζελες, Καλιφόρνια, δεκαετία του 2000).

 

Ήδη από τη δεκαετία του 80 διαδόθηκε και εκτός Ηνωμένων Πολιτειών, μέσω του διαδικτύου και του κινηματογράφου.  Η είσοδός του στη χορευτική εκπαίδευση καθώς και οι διαγωνισμοί χορού βοήθησαν την εξάπλωσή του σε όλον τον κόσμο και τη και τη διατήρησή του ως σήμερα. Στην Ευρώπη διοργανώνονται διάφοροι διεθνείς διαγωνισμοί χιπ χοπ (UKB-BoyChampionships, JusteDebout, EuroBattle), αλλά και στην Αυστραλία, την Ιαπωνία και αλλού.

Στην Ελλάδα διοργανώνεται ο ετήσιος διαγωνισμός HipHopInternationalGreece (στον οποίο έχει συμμετάσχει και σχολή μας), και ο BlazeMasterJamInternational, ένα παγκόσμιο Breakdance & Hip-HopFestival.

Το χιπ χοπ αμφισβητήθηκε ως έντεχνο είδος χορού, ωστόσο, διδάσκεται σε πολλές σχολές μπαλέτου. Περιλαμβάνει σήμερα μια μεγάλη ποικιλία διαφορετικών στιλ, χορεύεται από πολλά νέα αγόρια και κορίτσια σε όλον τον κόσμο, και συνοδεύεται από ανάλογο ντύσιμο και αξεσουάρ, πολύ φαρδιά ρούχα, καθημερινά ή αθλητικά, δανεισμένα απ’ το μπάσκετ και το μπέιζμπολ, κασκετάκια φορεμένα ανάποδα, κτλ.

Τέλος, ως κίνημα υπέκυψε προ πολλού στη μόδα των εμπορικών βίντεο, της «απομίμησης» του ντυσίματος του δρόμου και των αξεσουάρ, κι ακολουθεί κι αυτό με τη σειρά του το δρόμο προς τη φθορά. Ως στιλ χορού, δεν είναι ακόμη σαφές αν εξάντλησε τα όριά του, και αν, με όλη την τεράστια ποικιλία του, έχει περαιτέρω δυνατότητες εξέλιξης ή όχι.

2 γ. Τεχνικές του χιπ χοπ

Περιλαμβάνει ευρύ φάσμα τεχνικών από τους φανκ χορούς του δρόμου, κυρίως κινήσεις από το μπρέικινγκ, λόκινγκ  και πόπινγκ:

-          Το  μπρέικινγκ (breakin’ ή B-boying), στρίιτ ντανς,  χορός του δρόμου, χορευτικά ενός b-boy ή b-girl ή breaker, που εξέφραζε τον ανταγωνισμό ανάμεσα σε συμμορίες νεαρών των γκέτο, και με επιρροές από τον Τζέιμς Μπράουν, τις πολεμικές τέχνες, το κουγκ φου, τα ακροβατικά και τη γυμναστική. Παραπέμπει σε προετοιμασία για καυγά και σε χειρονομίες που θυμίζουν τράβηγμα πιστολιού, κλοτσιές και μπουνιές, και σε χειρονομίες που σκοπό είχαν να ρεζιλέψουν και να αποθαρρύνουν τον αντίπαλο. Ενσωματώθηκε στο χιπ χοπ και εξελίχτηκε στο γνωστό μπρέικ ντανς.

-          Το λόκινγκ (locking) ήταν ένα από τα πιο σημαντικά είδη “standing street dance”, που προέρχεται από το αντεργκράουντ του Λος Άντζελες του 70, όπου οι χορευτές κινούνταν στο ρυθμό ενός ολοκαίνουργιου, αναρχικού ήχου, της φάνκ (funk) και της σόουλ (soul). Οι μουσικές αυτές, σε συνδυασμό με τη δυναμική ατμόσφαιρα στους δρόμους του Λος Άντζελες, ενέπνευσαν τον Αμερικανό χορευτή Ντον Κάμπελ να δημιουργήσει τις πρώτες του κινήσεις, καθώς και τη χαρακτηριστική του κίνηση, εκείνη που έμενε “παγωμένος” στη μέση μιας ελεύθερης κίνησης.

-          Το πόπινγκ (popping), ένα από τα πιο πρώιμα φανκ στιλ, προέρχεται από την Καλιφόρνια του 1960-70. Λέγεται πως δημιουργήθηκε από τους γκάγκστερ στο Λος Άτζελες και το Όουκλαντ (Καλιφόρνια), που στην προσπάθειά τους να δείχνουν σκληροί, όταν χόρευαν, χτυπούσαν τους μυς τους, κι έτσι ονόμασαν την κίνηση hittingή popping. Βασίζεται στην τεχνική της σύσφιξης και χαλάρωσης των μυών, ώστε να προκαλείται ένα τράνταγμα (pop ή hit) στο σώμα του χορευτή. Η τεχνική αυτή χρησιμοποιείται σε συνδυασμό με άλλες πόζες και χορευτικές κινήσεις, πάνω στο ρυθμό της μουσικής. Το πόπινγκ καλύπτει και τις τεχνικές waving, robot και tutting και κάμποσες ακόμη, κι επίσης «μάχες» (battles), δηλαδή τον συναγωνισμό των μελών της ομάδας, είτε σε σόλο, όπου ο καθένας εκ περιτροπής επιδεικνύει τις δεξιότητές του και τους αυτοσχεδιασμούς του, είτε σε ανταπόκριση με άλλους χορευτές ή και θεατές. 

Στην εξέλιξη του χορού αυτού, υπάρχουν κάποιες διαφορές και διαφορετικές επιρροές στο χιπ χοπ της ανατολικής ακτής (Νέα Υόρκη, απ’ όπου και ξεκίνησε), της δυτικής ακτής (Σαν Φρατζίσκο, Καλιφόρνια) και των πολιτειών του Νότου (Τέξας).

Άλλα στιλ και τεχνικές που σχετίζονται με το χιπ χοπ είναι τα waacking, vogue, krump, hype, κ.ά.

Πιο σύγχρονη μορφή του χιπ χοπ είναι το Νιου Στάιλ (new style hip hop) ή Νέα Σχολή του Χιπ Χοπ, τη δεκαετία του 90. Αποτελείται από χορογραφίες εμπνευσμένες από το παλαιό κλασσικό χιπ χοπ (του 70), αλλά με τεχνική που έχει στοιχεία από άλλα είδη (από το μπαλέτο, για παράδειγμα), αλλά και από τζαζ, ινδικό, αφρικάνικο κι από κάθε στιλ φολκ χορό, που να διαθέτει, όμως, ένα δεδομένο κοινωνικό-πολιτισμικό πλαίσιο (όπως το krump, το Harlemshake, το snapdance, το clownwalk, το grinding) και ενσωματώνει αυτούς τους χορούς, με χειρονομίες και δράσεις εμπνευσμένες από το κοινωνικοπολιτισμικό πλαίσιο, ενώ συγχρόνως ανταποκρίνεται στις τελευταίες μουσικές τάσεις.

 Οι κινήσεις είναι κοφτές και αυστηρές και εναλλάσσονται με γκρούουβ αρμονικές ρυθμικές κινήσεις (grooves), απαιτεί ελαστικότητα, κι ακόμη περιλαμβάνει isolations (δυνατότητα να κινείς ένα μέρος του σώματος σου χωριστά από το άλλο). Επίσης, περιλαμβάνει ιδιαίτερες κινήσεις των ποδιών (footwork) και συνεχόμενες κινήσεις των γοφών (όπως οι αφρικάνικοι χοροί), και δίνεται μεγάλη έμφαση στην μουσικότητα και στο να μπορεί κανείς να αυτοσχεδιάσει, κρατώντας  βάση, πάντα, τις πρωταρχικές, βασικές κινήσεις (foundations).

Στη διδασκαλία του Νιου Στάιλ περιλαμβάνεται το krumping, το turfing και το jerking. Επίσης διδάσκεται και lyrical hip hop, το οποίο είναι πιο ρευστό και θα έλεγε κανείς ότι είναι ένα "χιπ χοπ με συναίσθημα". Επικεντρώνεται περισσότερο στην χορογραφία και λιγότερο στο φρι στάιλ (freestyle), ενώ οι κινήσεις συνήθως αφηγούνται μια ιστορία, που βγαίνει από τους στίχους του τραγουδιού.

Από το χιπ χοπ προήλθε το μπρέικ ντανς - ή μάλλον εξελίχτηκε παράλληλα. Τα δύο είδη καμιά φορά συγχέονται μεταξύ τους. Έχουν κοινά κάποια στιλ και τεχνικές, αλλά πρόκειται για ευδιάκριτα διαφορετικούς χορούς και με διαφορετική νοηματοδότηση. Μια οφθαλμοφανής διαφορά είναι ότι στο χιπ χοπ τα βήματα της χορογραφίας γίνονται ως επί το πλείστον με τους χορευτές όρθιους και ακολουθούν τον ρυθμό του τραγουδιού, ενώ στο μπρέικ οι κινήσεις γίνονται κυρίως στο δάπεδο, είναι πιο ακροβατικές, και χορεύονται ακανόνιστα πάνω στη μουσική. Επίσης, η χορογραφία του χιπ χοπ έχει κατά κανόνα ένα συγκεκριμένο περιεχόμενο, μια ιστορία να αφηγηθεί, με συγκεκριμένες κοινωνικό-πολιτιστικές αναφορές.

 

* Σημείωση: Ο όρος χιπ χοπ συχνά συγχέεται με τον όρο ραπ. Ωστόσο, η ραπ (rap, δηλαδή Rhythm And Poetry) είναι το είδος της μουσικής (αφροαμερικάνικης και με στοιχεία από τη τζαζ και τη σόουλ) με ρυθμό (beat), μια μουσική που συνοδεύει τον στίχο, συνήθως σε ιαμβικό δεκαπεντασύλλαβο που απαγγέλλεται ρυθμικά και έχει ένα συγκεκριμένο περιεχόμενο (καθημερινά βιώματα και εμπειρίες, συχνά με πολιτικές προεκτάσεις)∙ ενώ το χιπ χοπ είναι η ευρύτερη κουλτούρα.

Το χιπ χοπ πρόβαλε  μέσα από τα πάρτι που διοργάνωνε στις γειτονιές του Bronx ο ντιτζέι Kool Herc, που θεωρείται o πατέρας του χιπ χοπ. Άλλες πολύ σημαντικές προσωπικότητες είναι ο Afrika Bambaataa και οι Zulu Nation, που υιοθέτησαν και τους όρους: MCing, DJing, Graffiti και B-boying (Breakdance).
                Πράγματι το χιπ χοπ αποτελείται από 4 διαφορετικά διακριτά στοιχεία:

1.       Ραπ (ο στίχος) / MCing (MasterofCeremony, όπου ο ντι τζέι (Dj) συνέδεε το μικρόφωνο στον μείκτη του κι άρχιζε να λέει διάφορους στίχους

2.       Μπι-Μπόινγκ (ο χορός - ευρέως γνωστός ως Μπρέικ Ντανς)

3.       Ντιτζέινγκ (η μουσική, μίξη κομματιών, για να λένε πάνω στο ρυθμό των μπιτ τους στίχους τους οι ράπερ)

4.       Γκράφιτι (η εικόνα)

Με αυτά τα βασικά συνθετικά στοιχεία συμβαδίζει ένα περιεχόμενο που έχει να κάνει με τη σκληρή αλήθεια της καθημερινότητας, του δρόμου, των περιθωριοποιημένων, τη διαφθορά της κυβέρνησης και τη σκληρότητά της απέναντι σ’ αυτά τα παιδιά ενός κατώτερου θεού. Πάνω σ’ αυτές τις αλήθειες θεμελιώθηκε, τη δεκαετία του 80 και του 90, η "thugculture" (μια κουλτούρα των «κακών» παιδιών, που επιδιώκουν την κοινωνική τους καταξίωση με επιθετικό τρόπο)  ενός ραγδαία εξελισσόμενου χιπ χοπ.

 Το λεξικό του Hip hop και του breakdance

http://www.pro-dance.gr/dances/hip-hop-the-dance/dictionary-of-hiphop-and-break-dance

 Πηγές:

http://lyk-geras.les.sch.gr/files/sxprog/programma1213-2.pdf

ΕΝΑΣ ΑΙΩΝΑΣ ΜΟΥΣΙΚΗ, ΓΕΛ ΓΕΡΑΣ, ΣΧ. ΕΤΟΣ 2012-2013

https://en.wikipedia.org/wiki/Hip-hop_dance

https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%A7%CE%B9%CF%80_%CF%87%CE%BF%CF%80 Χιπ χοπ

https://en.wikipedia.org/wiki/B-boyingB-boying

https://dancetchrprobs.wordpress.com/tag/the-lockers/ the lockers

 φωτογραφίες από την ιστορία του Χιπ Χοπ.

    

χορευτής γκρουβ (groove dancer)       hip hop dancers

 

Popping. Broadway. Dancers performed                               Popping

“Cool” from “West Side Story” at City Center.

  

Μάχη (battle), στο στιλ των χορευτικών του δρόμου.            Κορίτσια πόπερς

Func

 

 

 Το γνωστό βήμα, με το παράξενο όνομα περπάτημα του φεγγαριού, φεγγαροπερπατησιά, που παριστάνει ότι ο χορευτής περπατάει προς τα πίσω, ενώ μένει στο ίδιο σημείο.

 

A street dancer doing the backslide or "moonwalk", in the floating style often seen combined with popping.


A street dancer doing the backslide or "moonwalk", in the floating style often seen combined with popping.

   

Popping and Locking                                                             Locking

Locking or Campbellocking is a dance art form with improvisational steps called the locks. These steps were created by Don Campbell in the nightclubs of Los Angeles in the early 1970s.               

 Οι πρώτοι δημιουργοί του Χιπ χοπ

   

Ο Τζαμαϊκανός DJ Kool Herc                                   Afrika Bambaata                       Οι Ζουλού Νέισιον, πολλά χρόνια πριν.


Is Hiphop 40 or 39 years old? Kool Herc and Bambaataa together in 2013.

 3.      Παράρτημα

Λίγα λόγια για τη χιπ χοπ μουσική στην Ελλάδα

 

Στην Ελλάδα, ο χιπ χοπ χορός δεν ανέδειξε ονόματα χορευτών. Τα νεαρά παιδιά χόρευαν ως επί το πλείστον μπρέικντανς και κατά κανόνα συνοδεύοντας τη μπέικντανς ή χιπ χοπ μουσική. Στη χώρα μας, χιπ χοπ μουσική με ελληνικό στίχο πρωτοκυκλοφόρησε τη δεκαετία του ’90.

Όπως έλεγε σε συνέντευξή του ο Μιχάλης Μυτακίδης, μέλος των Άκτιβ Μέμπερ «Νομίζω ότι ραπάραμε από πολύ νωρίς λόγω ανάγκης! Από το ’83, με το χορευτικό γκρουπ του Ζέα στον Πειραιά, βάζαμε μουσική από ένα κασετοφωνάκι και ραπάραμε από πάνω για να χορεύουμε. Θυμάμαι το ’84 που αγοράσαμε ένα drum machine όλοι μαζί, δεν ξέραμε καν να το δουλεύουμε, και φτιάξαμε δυο - τρία beats για να ραπάρουμε από πάνω. Την επόμενη φορά βάλαμε και DJ ...»

 Τα κείμενα των τραγουδιών είναι μακροσκελή. Ιδιαίτερα στο ελληνικό χιπ χοπ πολύ συχνά η θεματολογία κινείται γύρω από κοινωνικά και πολιτικά θέματα με μια εμφανή διάθεση για αμφισβήτηση και επανάσταση. Αυτό ίσως να οφείλεται στο γεγονός ότι το ελληνικό χιπ χοπ ιδιαίτερα την δεκαετία του 1990 δεν έγινε τόσο εμπορικό ώστε να οφείλει να υιοθετήσει και μια πιο εμπορική θεματολογία. Τα τελευταία χρόνια, ωστόσο, γίνεται από τα συγκροτήματα μια στροφή που περιλαμβάνει συνεργασίες με λαϊκούς καλλιτέχνες της πίστας και θεματολογία που σχετίζεται με την ερωτική απιστία, το χρήμα κ.ά.

Το χιπ χοπ εξελίχθηκε σε παγκόσμιο φαινόμενο αφού πλέον συναντάται από την Αλβανία και την Παλαιστίνη έως την Ινδία και τη Νότιο Αφρική. Η πρόκληση της συνεργασίας με μουσικούς από διαφορετικές κουλτούρες δεν άφησε αδιάφορους τους έλληνες χιπ χόπερς.


Μιχάλης Μυτακίδης: «Προσπαθούμε να έρθουμε σε επαφή με κάθε ευρωπαίο χιπ χόπερ που είναι πολιτικοποιημένος. Φτιάξαμε ένα κομμάτι για τις φυλακές του Γκουαντανάμο και θα έχει χιπ χόπερς από Ιταλία, έναν μετανάστη από την Ακτή Ελεφαντοστού που ζει στο Παρίσι, έναν Τούρκο που ζει στη Γερμανία επειδή ως αριστερό τον κυνηγάνε οι Γκρίζοι Λύκοι κ.ά. Προσπαθούμε να έρθουμε σε επικοινωνία. Είναι μειοψηφίες αλλά δυνατές μειοψηφίες».

Το πρώτο ελληνόφωνο χιπ χοπ συγκρότημα ήταν οι  FF.C (Fortified Concept) που ξεκίνησαν στο Βύρωνα το 1987 (πρώτο άλμπουμ οι Σκληροί Καιροί, 1993). Ακολούθησαν οι PublicEnemy, οι ActiveMember, TerrorXCrew (1995), Ημισκούμπρια (1996), Goin' Through(1994), Ζωντανοί Νεκροί (1997), Άγνωστοι Γνωστοί (ή Άλφα Γάμα), Razastarr, Παρεμβολές, Νέα Τάξη Πραγμάτων (ΝΤΠ.), ΝΕΒΜΑ, Βαβυλώνα, Στίχοιμα, Αποκάλυψις, τα Βόρεια Αστέρια, Ομήρου Απόγονοι, Soulbro, Deadlock, BarCode Crew, Αρτέμης-Ευθύμης (2004), και συγκροτήματα της 2ης γενιάς που συνεχίζουν δυναμικά μέχρι και σήμερα, οι ΒΠείς, Νεκρική Σιγή, Athens Finest, Ladose, οι G.I.ANT.S., οι Ψυχόδραμα 07, κ.ά.

Το 2015, μερικά από τα ονόματα της χιπ χοπ ελληνικής σκηνής (12ος Πίθηκος, Μέγας, Τοτέμ, Wrongface, Ορθολογιστές, Flowjob, Μυστική Συνταγή, MC Yinka, JK1 & Eversor, Λύκος, X-KAPE) συμμετείχαν στο φεστιβάλ Rap Monsters Festival 2015, (18/09/2015), με αφορμή τη συμπλήρωση δύο χρόνων από τη δολοφονία του μουσικού Παύλου Φύσσα (Killah P), στο Κερατσίνι, από τους χρυσαυγίτες νεοναζί. Το φεστιβάλ «Rap Monsters». το είχε ξεκίνησε ο ίδιος ο Παύλος Φύσσας το 2012 και η ραπ κοινότητα αποφάσισε να το συνεχίσει στη μνήμη του.


Για περισσότερες πληροφορίες:

http://www.hiphop.gr/  σελίδα ενημέρωσης

https://www.musicportal.gr/greek_hiphop_music/?lang=el

Ελληνικό Hip – Hop

https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%95%CE%BB%CE%BB%CE%B7%CE%BD%CE%B9%CE%BA%CF%8C_Hip_Hop

Ελληνικό Hip Hop

https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%9A%CE%B1%CF%84%CE%B7%CE%B3%CE%BF%CF%81%CE%AF%CE%B1:%CE%95%CE%BB%CE%BB%CE%B7%CE%BD%CE%B9%CE%BA%CE%AC_%CF%87%CE%B9%CF%80_%CF%87%CE%BF%CF%80_%CF%83%CF%85%CE%B3%CE%BA%CF%81%CE%BF%CF%84%CE%AE%CE%BC%CE%B1%CF%84%CE%B1

Ελληνικά χιπ χοπ συγκροτήματα