Το κλασικό μπαλέτο

Το μπαλέτο είναι σήμερα μία από τις σπουδαίες σκηνικές τέχνες.

Το κλασικό μπαλέτο θεωρείται ως το πιο δομημένο από τα είδη μπαλέτου, και έχει ως βάση τις παραδοσιακές χορευτικές τεχνικές.

Η λέξη μπαλέτο (ballet στη διεθνή ορολογία) προέρχεται από την ιταλική λέξη balletto, υποκοριστικό της λέξης ballo (ρήμα ballare), που σημαίνει χορός.

Πρωτοεμφανίζεται στην Ιταλία, την Αναγέννηση, στα τέλη του 15ο αιώνα, στις αυλές και στις γιορτές της ιταλικής αριστοκρατίας. Διαδόθηκε γρήγορα στη Γαλλία και την υπόλοιπη Ευρώπη, κι αργότερα σε ολόκληρο τον κόσμο.

Η πρώτη μεγάλη διάδοση, κωδικοποίηση και εξέλιξη του μπαλέτου συντελέστηκε στη Γαλλία, γι’ αυτό και η ορολογία του χορού αποτελείται κυρίως από γαλλικές λέξεις.

Καθώς εξαπλώθηκε διαμορφώθηκαν οι διάφορες σχολές: η Γαλλική, η Ρωσική, η Αγγλική, η Δανέζικη, η Κουβανέζικη, η Αμερικάνικη, η Αυστραλέζικη.

Η εξέλιξη του κλασικού μπαλέτου περιλαμβάνει το εξπρεσιονιστικό, το νεοκλασικό, το μεταστρουκτουραλιστικό μπαλέτο, τον μοντέρνο χορό και το σύγχρονο μπαλέτο.

Ως είδος δραματικό (θεατρικό), το μπαλέτο συνοδεύεται από μουσική, κατά κύριο λόγο από το ρεπερτόριο της κλασικής μουσικής, ενώ πολλοί συνθέτες έχουν γράψει μουσική ειδικά για τα μεγάλα έργα ρεπερτορίου του μπαλέτου. Σήμερα η μουσική συνοδεία έχει ανοιχτεί πολύ πέρα από το κλασικό ρεπερτόριο. Στα σύγχρονα έργα χρησιμοποιείται μια μεγάλη ποικιλία στη μουσική, πάνω στην οποία χτίζεται η χορογραφία.

Το έργο του μπαλέτου βασίζεται σε μια σύνθεση συγκεκριμένων βημάτων, τη χορογραφία, και εκτελείται από εκπαιδευμένους χορευτές και χορεύτριες με πολυετή εξάσκηση και με εκφραστικές δυνατότητες που σχετίζονται με την ηθοποιία και τη μιμητική.

Όσον αφορά το κοινό του μπαλέτου, στην αρχή απευθυνόταν στην αριστοκρατία, κι αργότερα στη μεγάλη και μεσαία αστική τάξη. Ως τέχνη, μέχρι πριν λίγες δεκαετίες, διδασκόταν στα κορίτσια των «καλών» οικογενειών, αλλά και πάλι για μόρφωση και όχι για επαγγελματικούς σκοπούς. Με τον καιρό και τις πολιτικές και κοινωνικές εξελίξεις, το κοινό του μπαλέτου μεγάλωσε κι άνοιξε στην κοινωνία, αν και η απήχησή του σε όλες τις κοινωνικές τάξεις έγινε αρκετά αργά, προς το τέλος πια του 20ου αιώνα. Σήμερα, μια παράσταση μπαλέτου είναι προσιτή στον καθένα, ενώ σχεδόν κάθε παιδί, οποιασδήποτε κοινωνικής τάξης, έχει πρόσβαση σε μια καλή εκπαίδευση στο μπαλέτο. Τουλάχιστον στις χώρες που ανήκουν πολιτισμικά στο δυτικό κόσμο - γέννημα και θρέμμα του οποίου είναι το κλασικό μπαλέτο – και σε χώρες και πληθυσμούς που έχουν υιοθετήσει ή αποδέχονται ορισμένες πλευρές του δυτικού πολιτισμού.

Στη σχολή μας διδάσκεται το ρωσικό σύστημα μπαλέτου (Βαγκάνοβα), που είναι το μόνο αναγνωρισμένο από το ελληνικό κράτος, και είναι το σύστημα που θα διδαχτεί στο επαγγελματικό τμήμα, αν θελήσει να ακολουθήσει ανώτερες σπουδές στο μπαλέτο.

 

Σημείωση: Εδώ δίνονται κάποια συνοπτικά στοιχεία για το μπαλέτο. Αναλυτικότερα στοιχεία μπορείτε να βρείτε στη συνοπτική ιστορία του μπαλέτου (στην αντίστοιχη επιλογή).

 

Το μάθημα

Η δομή του μαθήματος του μπαλέτου είναι αυστηρά καθορισμένη και η ίδια για όλα τα επίπεδα. Η διαφορά στα επίπεδα έγκειται στην προοδευτικά αυξανόμενη δυσκολία στην ακρίβεια, την πολυπλοκότητα και τη σύνθεση των ασκήσεων, του βηματολογίου και των χορογραφιών, καθώς και στις ανάλογες απαιτήσεις από τον εκπαιδευόμενο για συγκέντρωση και ικανότητα εκμάθησης αντίστοιχα.

Δομή:

  • ζέσταμα: στο κέντρο, ασκήσεις στις ποζισιόν (positions), χέρια, πόδια (περί τα 5΄)
  • μπάρα: ασκήσεις με τα δύο πόδια, με μέτρημα και με μουσική, οπτική επαφή με τη δασκάλα ή τον δάσκαλο, για να είναι πιο εύκολή η μίμηση της άσκησης και για διορθώσεις που μπορούν να τις δουν όλες οι μαθήτριες (περίπου 20΄). 
  • βαριέισιον (variation), δηλαδή σόλο και συνδυασμοί στο κέντρο, απλές καταρχήν, σε διάφορους ρυθμούς, κοιτάζοντας στον καθρέφτη, για διόρθωση σφαλμάτων (πχ στην ισορροπία, στις αλλαγές βάρους από το ένα πόδι στο άλλο), στροφές, μικρά πηδήματα, κινήσεις σε ρυθμό ¾  (pas de walls κυρίως), κτλ (15΄). 
  • χορογραφία διάφορων βαριέισιον μπαλέτου, με συνοδεία μουσικής, ερμηνεία και ρεπερτόριο (5΄).
  • κλείσιμο και αποτίμηση νέων γνώσεων από κοινού με τις μαθήτριες, επισήμανση των στοιχείων που θα δουλευτούν στο επόμενο μάθημα (5΄).


Η Σχολή μας εκπαιδεύει μαθητές και μαθήτριες με βάση το ρωσικό σύστημα, τη μέθοδο Βαγκάνοβα (βλέπε την αντίστοιχη επιλογή), επομένως, το σίλαμπους (αναλυτικό πρόγραμμα) είναι προσαρμοσμένο στις αρχές του συστήματος αυτού.

Επίπεδα τρία: προπαρασκευαστικό, μέσο, προεπαγγελματικό.
Προπαρασκευαστικό (7/8 – 9/10 και 9/10 – 13/14 ετών σε δύο τμήματα, ανάλογα με την ηλικία, το επίπεδο και το χρόνο προηγούμενης φοίτησης του παιδιού): μπαίνουν οι βάσεις του κλασικού μπαλέτου. Μετάβαση από το προκαταρκτικό επίπεδο σε ένα επίπεδο με μάθημα πιο δομημένο, και με διαβαθμίσεις ανά ακαδημαϊκό έτος προς μια σταδιακά πιο σύνθετη και αυστηρή δομή. Μπάρα και κέντρο, νέα βήματα, ενδυνάμωση κάτω άκρων και πελμάτων. Παράλληλα καλλιεργείται η αυτοπειθαρχία, η κινητοποίηση από προσωπική επιλογή και ο αυτοέλεγχος. Επιδιώκεται η ανάπτυξη της ικανότητας για κριτική σκέψη, αλλά και για την απόκτηση αυτοεκτίμησης.


Μέσο (13 – 16): συνέχιση της εκπαίδευσης του προηγούμενου επιπέδου, δουλειά στις πουέντ, εισαγωγή στο κλασικό ρεπερτόριο. Ανάπτυξη της τεχνικής του μπαλέτου.

Προχωρημένο ή προεπαγγελματικό (16 και άνω):  δεξιοτεχνία και προετοιμασία για επαγγελματικές σπουδές στο κλασικό μπαλέτο.

Τα επίπεδα δεν είναι αυστηρά καθορισμένα ως προς τις ηλικίες, ενώ το μέσο επίπεδο αλληλοεπικαλύπτεται εν μέρει με το προκαταρκτικό και το προχωρημένο κατά περίπτωση, ανάλογα με το χρόνο χορευτικής παιδείας και τις προσωπικές δεξιότητες του κάθε παιδιού.

 

Σημείωση: Ορολογία του μπαλέτου και γενική βιβλιογραφία θα βρείτε σε ξεχωριστή σελίδα, στην αντίστοιχη επιλογή της ιστοσελίδας μας.

 

Φωτογραφίες από τα μαθήματα και τις εκδηλώσεις της Σχολής.

Ballet

Ballet

BalletBallet

BalletBallet

BalletBallet

BalletBallet

Ballet

10 Ταινίες με θέμα το μπαλέτο

The Red Shoes, «Τα κόκκινα παπούτσια» (1948), των Μάικλ Πάουελ και Εμερικ Πρέσμπεργκερ.
The Turning point, Η «Κρίσιμη Καμπή» (1977), σενάριο Άρθουρ Λόρεντς και σκηνοθεσία Χέρμπερτ Ρος.
White Nights, «Λευκές Νύχτες» (1985), σκηνοθεσία Τέιλορ Χάκφορντ.
Billy Eliot, «Μπίλι Έλιοτ: Γεννημένος Χορευτής» (2000), σκηνοθεσία Στίβεν Ντάλντρι.
Center Stage, «Κεντρική σκηνή» (2000), σκηνοθεσία Νίκολας Χάιτνερ.
Save the Last Dance, «Φύλαξε τον τελευταίο χορό» (2001), του Τόμας Κάρτερ.
A Time for Dancing, «Ο Χορός της ζωής» (2002), του Πήτερ Γκίλμπερτ.

Ballerina, «Μπαλαρίνα», ντοκιμαντέρ (2006), σενάριο και σκηνοθεσία Μπέρτραντ Νόρμαν. Η ταινία δείχνει αποσπάσματα από τα μαθήματα στην Ακαδημία Μπαλέτου Βαγκάνοβα, καθώς και παραστάσεις στο θέατρο Μαρίινσκι.
Black Swan, «Μαύρος Κύκνος» (2010), σκηνοθεσία Ντάρεν Αρονόφσκι και σενάριο των Μαρκ Χέιμαν, Αντρές Χέινζ και Τζον ΜακΛάφλιν.
First Position, «Πρώτη θέση» (2011) ντοκιμαντέρ, της Μπες Κάργκμαν.
http://www.in.gr/entertainment/cinema/news/article/?aid=1500011306