Τι είναι τεχνική ριλίζ (release);

Καταρχήν, ας διευκρινίσουμε δύο πράγματα: πρώτον, ότι ο όρος release σημαίνει απελευθέρωση, χαλάρωση, και δεύτερον, ότι δεν πρόκειται για τεχνική αλλά για τεχνικές.

Η τεχνική ή οι τεχνικές ριλίζ, λοιπόν, είναι ένα σύνολο αρχών και μεθόδων άσκησης και προετοιμασίας, που χρησιμοποιούνται στο σύγχρονο χορό. Δίνουν έμφαση στην ελαχιστοποίηση της μυϊκής έντασης κατά την κίνηση και, κατά συνέπεια, στην εξοικονόμηση ενέργειας. Αυτό γίνεται, για παράδειγμα, με τη σωστή αναπνοή και την καλύτερη δυνατή αξιοποίησή της. Αυτό σημαίνει ότι, όταν πρόκειται να κάνουμε μια κίνηση, αντί να χρησιμοποιήσουμε απλώς και μόνο τη μυϊκή μας δύναμη, χρησιμοποιούμε και την αναπνοή, με τον κατάλληλο τρόπο ώστε να την διευκολύνουμε. Επίσης, εξοικονόμηση ενέργειας επιτυγχάνεται, όταν αξιοποιείται με τον καλύτερο τρόπο η παραγόμενη κατά την κίνηση ενέργεια, για να διευκολύνει την αμέσως επόμενη κίνηση, δηλαδή, χρησιμοποιείται η ενέργεια της προηγούμενης κίνησης – η κεκτημένη ταχύτητα, η φόρα, ας πούμε - για να οδηγήσει στην επόμενη. Στην ανατομία της κίνησης, η κίνηση ενός μέλους του σώματος παρασύρει, το ένα μετά το άλλο, τα υπόλοιπα μέλη, σε μια αλυσίδα, μέχρι την ολοκλήρωση της κίνησης, ενώ, παράλληλα, με αυτή την τεχνική, το κάθε μέλος του σώματος μπορεί να κινηθεί και εντελώς χωριστά από τα άλλα. Στο ίδιο πλαίσιο, χρησιμοποιείται και η βαρύτητα. Οι χορευτές μαθαίνουν να αξιοποιούν τη δύναμη της βαρύτητας προς όφελός τους, για να μεταβιβάζουν ενέργεια απ’ τη μια κίνηση στην άλλη, αντί να καταβάλλουν μεγάλη μυϊκή δύναμη. Αξιοποιείται γενικά η μηχανική του σώματος. Και σε αντίθεση με άλλες τεχνικές, στη ριλίζ οι αρθρώσεις δεν πιέζονται υπερβολικά, τα μέλη του σώματος δεν εξωθούνται σε κατευθύνσεις αντίθετες από τις φυσικές τους. Τέλος, λαμβάνεται υπόψη η ιδιαίτερη ανατομία του καθενός και δίνεται η δυνατότητα σε κάθε χορευτή και χορεύτρια να αποκτήσει προσωπικό στιλ και αβίαστη κίνηση.

Release: learning confidence, life, freedom, dance, music, inspiration.

Συνοψίζοντας, η τεχνική ριλίζ βοηθά το άτομο να αποκτήσει συνείδηση του σώματός του, της αναπνοής του, της λειτουργίας των αρθρώσεων και της κατανομής τού βάρους του σώματός του. Το ζητούμενο είναι, η χορεύτρια ή ο χορευτής, πρώτα να αισθανθεί το σώμα του και μετά να προχωρήσει στην κίνηση. Με αυτό τον τρόπο αποκτά κίνηση φυσική και πλαστική. Επιπλέον, μαθαίνει να διαχειρίζεται την ενέργεια με τον οικονομικότερο, ορθολογικότερο και δημιουργικότερο τρόπο.
Με την εξοικονόμηση ενέργειας, οι χορεύτριες και οι χορευτές κερδίζουν κάτι πραγματικά ανεκτίμητο, αναπτύσσουν υψηλές χορευτικές δεξιότητες, με τη μικρότερη δυνατή φθορά του σώματός τους.

Τεχνικές ριλίζ, όπως ήδη αναφέραμε, υπάρχουν πολλές. Δεν πρόκειται για ένα κωδικοποιημένο σύστημα. Η τεχνική ριλίζ δεν έχει συγκεκριμένο βηματολόγιο. Έχει κάποιες θεμελιώδεις αρχές αλλά και μεγάλη ποικιλία, γιατί είναι αποτέλεσμα δουλειάς διάφορων χορογράφων μοντέρνου χορού. Κι ακόμη, έχει ενσωματώσει κινητικά μοτίβα από άλλα χορευτικά συστήματα αλλά και από μη χορευτικές μεθόδους (γιόγκα, πολεμικές τέχνες) και, τέλος, από τεχνικές που χρησιμοποιούνταν στη σωματική αγωγή, (ιδίως από την τεχνική Alexander και τη μέθοδο Feldenkrais), και οι οποίες άλλαξαν ριζικά τον τρόπο εκγύμνασης και προετοιμασίας του σώματος για χορό, καθώς και τον τρόπο που δημιουργούνται οι κινήσεις στο σύγχρονο χορό.

 

Ιστορία

Οι τεχνικές ριλίζ (release) άρχισαν να διδάσκονται τη δεκαετία του 1950 στις ΗΠΑ και αργότερα υιοθετήθηκαν από χορογράφους και δασκάλους και στην Ευρώπη.

Πρωτεργάτες, πρωτοπόροι:

Μέιμπελ Τοντ (Mabel Todd, αμερικανίδα, 1880-1956): Από τη δεκαετία 1920 ασχολήθηκε κυρίως με τη σωστή στάση του σώματος, που διόρθωνε τους τραυματισμούς. Δημιούργησε την Ιδεοκίνηση. Το 1937 έγραψε το βιβλίο Το σκεπτόμενο σώμα, που αποτέλεσε εργαλείο από πολλούς χορευτές του σύγχρονου χορού. Το 1956, η μαθήτριά της, Λούλου Σουάιγκαρντ (Lulu Edith Sweigard), που σπούδασε φυσική αγωγή, άρχισε να διδάσκει τις αρχές της Τοντ στο τμήμα χορού της σχολής Τζούλιαρντ Σκουλ (Julliard School), στη Νέα Υόρκη. Τότε για πρώτη φορά στην ιστορία του χορού διδάχτηκε η ανατομία σαν μάθημα για χορευτές.

Έρικ Χόκινς (Erick Hawkins, αμερικανός,1909-1994): Σπουδές στο Χάρβαρντ. Χορευτής και χορογράφος του σύγχρονου, που θεωρείται ο κατεξοχήν δημιουργός της Τεχνικής Ριλίζ, στα μέσα της δεκαετίας του 50, με πολλά στοιχεία από την Τοντ αλλά και από ανατολίτικους χορούς. Πίστευε πως οι τεχνικές του δυτικού κόσμου βασίζονταν σε μια εσφαλμένη αντίληψη για το σώμα. Πάντως, αυτό που διδάσκουν οι σημερινές σχολές σαν τεχνική ριλίζ, είναι ουσιαστικά η τεχνική του Έρικ Χόκινς.

Ίρμγκαρντ Μπάρτνιφ (Irmgard Bartenieff, Γερμανίδα, 1900-1981): Χορεύτρια, χορογράφος, φυσιοθεραπεύτρια, κ.ά. Έκανε σπουδές βιολογίας, αλλά και κίνησης με τον Ρούντολφ Λάμπαν (Choreutics, μια θεωρία για την αρμονία του χώρου), στο Βερολίνο. Επί ναζιστικού καθεστώτος μετακόμισε στις ΗΠΑ και μετέφερε εκεί το σύστημα Λάμπαν. Ανέπτυξε κινητικά μοτίβα που βελτίωναν την ισορροπία, τον συντονισμό και τη φυσικότητα της κίνησης, και που εξελίχτηκαν σε μια μέθοδο γνωστή ως Βασικές Αρχές Μπάρτνιφ (Bartenieff Fundamentals). Οι αρχές αυτές βρίσκονται σε διάφορες σύγχρονες τεχνικές και συγχωνεύονται συχνά με την Τεχνική Ριλίζ.

Mabel Todd Erick Hawkins Irmgard Bartenieff

 

Βασικές αρχές της Τεχνικής Ριλίζ

  • Το σώμα νοείται σαν αδιαίρετη ενότητα σώματος, νου, συναισθημάτων και ψυχής. Δεν επιβάλλονται προαποφασισμένα μοτίβα κίνησης, που δεν λαμβάνουν υπόψη την πραγματικότητα του - κάθε - συγκεκριμένου σώματος.
  • Δίνεται έμφαση στην προσωπική εμπειρία κίνησης.
  • Αναγνωρίζεται ότι κάθε πρόσωπο έχει έναν μοναδικό τρόπο να κινείται με τις ιδιαίτερες δικές του προθέσεις.
  • Διερευνάται η ανατομία και δεν ασκείται πίεση για να τροποποιηθεί αυτό που είναι φυσικό για το κάθε σώμα.
  • Κατά την εκτέλεση της κίνησης, το νευρικό σύστημα έχει την ίδια σημασία όσο και το μυοσκελετικό.
  • Η ευθυγράμμιση του σώματος εξαρτάται από το κέντρο βάρους, που ξεκινάει απ’ το κέντρο των οστών. Γι’ αυτό οι κινήσεις αρχίζουν από τους μυς που βρίσκονται πιο κοντά στο κέντρο του σώματος.
  • Η ακινησία είναι πάντοτε το σημείο εκκίνησης και το τέλος της κίνησης. Αυτή η ακινησία είναι η στάση που λέγεται εποικοδομητική ανάπαυση.
  • Χρησιμοποιείται η οπτικοποίηση, προκειμένου να αφυπνίσει καινούριες εμπειρίες κίνησης και να ανοίξει τη συνείδηση στις νέες δυνατότητες. Οπτικοποίηση είναι να φαντάζεσαι μεταφορές φυσικών δραστηριοτήτων, προκειμένου να αρχίσεις μια κίνηση. Πχ, «Φαντάσου ότι κινείσαι μέσα στο νερό» ή «Φαντάσου πως είσαι μια μαριονέτα με δεμένα τα γόνατα με σκοινιά που σου τραβάνε τα πόδια».
  • Διερευνώνται κινητικά μοτίβα από τα διάφορα στάδια της ανάπτυξης του ανθρώπινου όντος, όπως η εμβρυακή στάση, το μπουσούλημα ή η όρθια στάση.
  • Δίνεται έμφαση στη δημιουργική διαδικασία. Ο αυτοσχεδιασμός χρησιμοποιείται για να ανοίξει νέες δυνατότητες στην κίνηση, να αφυπνίσει τη δημιουργικότητα και να δημιουργήσει συνθέσεις.

Ηλικία: από έφηβοι και άνω.

 

Δομή μαθήματος:

  • ζέσταμα, με ασκήσεις δομημένες και αυτοσχεδιασμού (10΄), έλεγχος αναπνοής και ενδυνάμωση μυών
  • δουλειά στο πάτωμα, δουλειά στο κέντρο, ενδυνάμωση κορμού και άκρων, συνδυασμοί κινήσεων και μεταφορές στο χώρο (30΄)
  • χορογραφία, αυτοσχεδιασμός (10΄)

 

Φωτογραφίες από μαθήματα και παραστάσεις της Σχολής.

 

 

 

 

 

Βίντεο

https://www.youtube.com/watch?v=gUzKNuXXVsU  1:08
FWDC Students Demonstrating Bartenieff Movement Fundamentals, 2014
Βασικές αρχές Μπάρτνιφ (και πληροφορίες που συνοδεύουν το πολύ ενδιαφέρον βίντεο)
The Bartenieff Movement Fundamentals are based on the work of physical therapist Irmgard Bartenieff who began her work in the 1950’s first on patients with polio and then with children with movement delays. The fundamentals are based on the patterns that children go through from birth to walking. They include core-distal, head-tail, upper-lower body halves, right-left body halves, cross-lateral and vestibular. These patterns result in movement that is efficient and more intelligent. Natalie and Veronica Bone are demonstrating the Bartenieff Movement Fundamentals in this video.

https://www.youtube.com/watch?v=Ncxq_v4t-vM  1:05
Release in a 3rd yr undergrad class at Roehampton university Spring 2011

Πηγές:

http://baile.about.com/od/Danza-moderna/f/Que-Es-La-Tecnica-Release.htm
¿Qué es la Técnica Release?
http://www.contemporary-dance.org/release-technique.html
RELEASE TECHNIQUE
http://baile.about.com/od/Danza-moderna/tp/3-Pioneros-De-La-Tecnica-Release.htm
3 pioneros de la Técnica Release
Los principios de Todd, Hawkins y Bartenieff presentes en la danza contemporánea
https://en.wikipedia.org/wiki/Bartenieff_Fundamentals
Bartenieff Fundamentals
http://www.dance-teacher.com/2008/09/irmgard-bartinieff/
Irmgard Bartenieff